Let's Talk Islam

Śmierć i pochówek. Najważniejsze obrzędy pogrzebowe w islamie

fot. AP Photo/Vincent Thian.
Jak szybko po śmierci człowieka powinien odbyć się pogrzeb? Czy muzułmanów chowa się w trumnach? Dlaczego kobietom odradza się uczestnictwo w pogrzebach? Odpowiadamy na najważniejsze pytania dotyczące obrzędów pogrzebowych w islamie.

Lokalnych tradycji dotyczących śmierci i pochówku człowieka w poszczególnych częściach świata muzułmańskiego jest całe mnóstwo. Dlatego dzisiaj, opowiadając o obrzędach pogrzebowych, skupimy się głównie na tych, które są wyraźnie nakazane prawem muzułmańskim, najbardziej powszechne i stosowane w społecznościach muzułmanów właściwie niezależnie od pochodzenia. Oto skrót podstawowych informacji na temat pogrzebu w islamie.

Im szybciej, tym lepiej

Prawo muzułmańskie nakazuje, aby pogrzeb zmarłej osoby odbył się najszybciej jak to możliwe. Zaleca się, aby nie czekać z pochówkiem dłużej niż 24 godziny od śmierci. Dlatego bardzo zdarza się, że zmarłych chowa się w pobliżu miejsc, w których zginęli, nawet jeśli nie jest to ich miejsce zamieszkania czy takie, z którym byli związani za życia.

Badacze wskazują, że nakaz szybkiego pochówku wynika z warunków geograficznych i klimatycznych, w których narodził się i rozwijał islam. W wysokiej temperaturze i pustynnym klimacie, w organizmie nieboszczyka bardzo szybko rozpoczynały się procesy gnilne, które wraz z rozwojem bakterii tworzyły zagrożenie dla zdrowia członków lokalnej wspólnoty. Szybki pogrzeb miał chronić ciało zmarłego przed rozkładem, a jego rodzinę i społeczność przed chorobami. 

W tradycji ludowej przetrwało także przekonanie o tym, że odwlekanie pogrzebu może utrudnić duszy zmarłego oddzielenie się od ciała, a w związku z tym przedłuża jej oczekiwanie na obiecany raj. Dlatego tym bardziej radziło się szybkie zorganizowanie i przeprowadzenie pogrzebu.

Przygotowania na ostatnią drogę

Zanim jednak pogrzeb się odbędzie należy dopełnić kilku obowiązków związanych z przygotowaniem ciała zmarłego do pochówku.

Po pierwsze, przed pochowaniem zwłoki należy odpowiednio umyć. Powinna się tym zająć najbliższa osoba z rodziny, która jest tej samej płci, co zmarły tak, aby nawet po śmierci chronić intymność nieboszczyka przed wzrokiem osób postronnych. Wyjątek stanowi przypadek, w którym kobiecie umiera mąż i nie ma on żadnych bliskich męskich krewnych – wtedy obowiązek przygotowania ciała męża do pogrzebu przechodzi na żonę.

W przypadku, gdy nie ma w rodzinie osoby, która mogłaby odpowiednio przygotować ciało zmarłego do pogrzebu, wspólnoty muzułmańskie najczęściej mają w swoim gronie specjalnie przeszkolone osoby, które są w stanie poradzić bliskim, w jaki sposób dopełnić obowiązków pogrzebowych.

W przeciwieństwie do tego, jak może wyglądać tradycja pogrzebowa w niektórych krajach na zachodzie Europy czy w Stanach Zjednoczonych, islam odradza, aby w przygotowaniach do pogrzebu specjalnie upiększać ciało zmarłego poprzez makijaż, fryzurę, czy odświętny strój. W wyjątkowych sytuacjach, gdy ciało zmarłego uległo znacznemu uszkodzeniu lub na przykład z powodu wypadku jest niekompletne, dozwala się na takie przygotowanie zwłok, aby wyglądały estetycznie i mogły sprostać dalszym przygotowaniom do pochówku.

Po drugie, po umyciu ciała należy owinąć je w biały całun. W tradycji muzułmańskiej nie stosuje się drewnianych trumien, a jedynie biały kawałek płótna, w które owija się obmyte ciało nieboszczyka. I znowu – wynika to najprawdopodobniej z realiów, w jakich narodził się islam. W suchym, pustynnym klimacie, dla większości osób drewno było towarem kosztownym i nie tak powszechnie dostępnym, dlatego zmarłych grzebano bezpośrednio w ziemi lub piasku. Dodatkowo, przy owijaniu ciała w całun należy pamiętać o odpowiednim zakryciu części intymnych zmarłego.

Modlitwa i złożenie do grobu

Tradycja radzi, aby przy przygotowywaniu ciała do pogrzebu modlić się i prosić o miłosierdzie Boga dla duszy zmarłego i swojej własnej. Zdarza się, że w niektórych częściach świata muzułmańskiego modlitwy takie odbywa się wspólnie jeszcze przed pogrzebem, spotykając się w domu rodziny zmarłej osoby, dając tym samym czas rodzinie i znajomym zmarłego na pożegnanie. Pożegnania ze zmarłym dla kobiet i mężczyzn najczęściej odbywają się oddzielnie.

Później ciało nieboszczyka na marach odnoszone jest na cmentarz i składane do grobu. Prawo muzułmańskie nakazuje, aby zmarłego pochować w ziemi lub piasku. Nie poleca się stosowania kremacji po to, aby ciało, które będzie istotne przy zmartwychwstaniu na Sąd Ostateczny, pozostało w możliwie nienaruszonym stanie.

Muzułmanie układają swoich zmarłych w grobach na leżąco, na prawym boku oraz z twarzą zwróconą w stronę Mekki. Tradycja ta ma ułatwić zmarłemu powstanie na Dzień Sądu i natychmiastowe zidentyfikowanie kierunku, w którym ma zmierzać po przebudzeniu na koniec świata.

Tradycja zdecydowanie odradza, aby w obrzędach na cmentarzach uczestniczyły kobiety, gdyż przyjmuje się, że pogrzeby powinny odbywać się w ciszy i bez głośnego zawodzenia czy płaczów. A że to kobiety uznaje się za główne odpowiedzialne za lamenty przy grobie, radzi się im, aby pozostawały w domach lub odłączały się od konduktu pogrzebowanego przed wejściem za mury cmentarza.

Podczas zasypywania ciała ziemią – co do którego panuje obyczaj, że pierwsze trzy garści ziemi powinna na ciało rzucić rodzina zmarłego – odmawia się modlitwy, najczęściej prowadzone przez lokalnego lidera społeczności wierzących. Ze względu na nakaz skromności obowiązujący muzułmanów przy pochówkach, w większości krajów muzułmańskich nie stosuje się dekorowania grobów kwiatami czy zniczami. Tak samo nagrobki powinny być proste i nie przyciągać uwagi postronnych przesadnymi ozdobami.

Macie pytania dotyczące obrzędów pogrzebowych w krajach muzułmańskich lub chcecie dodać coś do naszej listy najważniejszych tradycji? Zostawiajcie nam komentarze i piszcie do nas na islamistablog@gmail.com. Czekamy!

2 myśli na temat “Śmierć i pochówek. Najważniejsze obrzędy pogrzebowe w islamie

  1. Dziękuję , b. interesujące …  ale nie mam już sił pisać …. i kontaktować się przez internet.  Lubię żywych i żywe pelne emocji rozmowy i dyskusje … życie POzdrawiam, życząc nowych pomysłów 😉 Anna Haltof lek.emeryt. z Warszawy   W dniu 2020-03-23 09:54:18 użytkownik Islamista Blog napisał: Islamista posted: ” fot. AP Photo/Vincent Thian. Jak szybko po śmierci człowieka powinien odbyć się pogrzeb? Czy muzułmanów chowa się w trumnach? Dlaczego kobietom odradza się uczestnictwo w pogrzebach? Odpowiadamy na najważniejsze pytania dotyczące obrzędów pogrzebowych”

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s