Let's Talk Islam

Jakie są najważniejsze kolory islamu?

Fot. Nikada / Getty Images
Podobno prorok Muhammad uwielbiał kolor zielony. Najważniejsze sanktuarium w Mekce skrywające czczony przez muzułmanów Czarny Kamień od wieków okrywa się czarną tkaniną. Biel natomiast jest kolorem całunu pogrzebowego. Jakie są inne ważne dla islamu kolory i co oznaczają?

Znawcy źródeł wiary muzułmańskiej wskazują, że w Koranie wspomniano zaledwie kilka kolorów. Wśród nich znalazły się zielony, czarny, biały i czerwony. Jedni badacze domniemują, że był to efekt surowego krajobrazu Półwyspu arabskiego, inni natomiast są zdania, że wynikało to z ascetycznej natury proroka islamu, który zawsze próbował stronić od przepychu i otaczał się tylko podstawowymi i naturalnie występującymi barwami.

Bez względu na przyczyny ich pojawienia się w świętej księdze, przez kolejne stulecia kolory wymienione w Koranie nabrały dodatkowego znaczenia związanego z obyczajami dworów dynastii muzułmańskich i zdarzeniami historycznymi z dziejów gminy muzułmańskiej.

Co oznacza w islamie kolor zielony?

Nie ulega wątpliwości, że tradycyjnie to zieleń jest najważniejszym kolorem w islamie, a jej znaczenie ma swoje religijne i historyczne podstawy.

Po pierwsze, kolor ten pojawia się w Koranie w kontekście raju, który święta księga islamu przedstawia jako soczyście zielony ogród pełen bujnej roślinności. Po drugie, był to jedyny kolor, który zaczęto kojarzyć z muzułmanami jeszcze za życia proroka Muhammada. Badacze spekulują, że zielony miał być charakterystyczny dla Kurajszytów, czyli plemienia, z którego wywodził się prorok. Źródła wspominają także, że zielony miał być jego ulubionym kolorem, a samego Muhammada widywano, jak nosił zielony turban.

Dowody tego, że zielony bardzo wcześnie zaczął być kojarzony z islamem, znajdujemy także w innych źródłach dotyczących średniowiecza. W VII-VIII wieku kolor zielony symbolizował dynastię Umajjadów – pierwszą dynastię muzułmańską panującą do 750 roku. Po niej zieleń jako swój kolor przewodni miała przejąć muzułmańska dynastia Fatymidów panująca do XII wieku na terenie Afryki Północnej.

Jak przekonują niektórzy historycy, krzyżowcy na Bliskim Wschodzie unikali noszenia zielonego koloru, aby przez przypadek nie zostać wziętymi za żołnierzy armii muzułmańskiej. Także w Turcji osmańskiej noszenie zielonego – a zwłaszcza turbanu w takim kolorze – było zarezerwowane dla wąskiej grupy najznamienitszych osobistości, szczególnie tych, co do których twierdzono, że są spokrewnione z prorokiem Muhammadem. Do dzisiaj dla muzułmanów na Bliskim Wschodzie kolor zielony kojarzy się z rodziną proroka.

Współcześnie zieleń jest uznawana także za jeden z kolorów pan-arabskich, stąd jej obecność na większości flag państw w regionie (poza białymi detalami całkowicie zielone są flagi Arabii Saudyjskiej i Pakistanu). W kulturze arabskiej kolor zielony do dziś symbolizuje życie i płodność.

Co oznacza w islamie kolor czarny?

Co ciekawe, w islamie kolor czarny nie ma negatywnych konotacji. Jest to przede wszystkim kolor związany z szacunkiem i doniosłością. Wyszywaną tkaniną czarnego koloru okryta jest al-Kaaba, czyli znajdujące się w Mekce najważniejsze sanktuarium, w którym przechowywany jest czczony przez muzułmanów Czarny Kamień. I chociaż dla wielu kolor czarny może kojarzyć się z Państwem Islamskim, organizacja ta tylko zapożyczyła swoje barwy od średniowiecznej dynastii Abbasydów władającej w imperium muzułmańskim od VIII wieku i rezydującej na terytoriach dzisiejszego Iraku.

Ponadto czarny jest kolorem charakterystycznym dla dynastii i społeczności szyickich. Szyiccy duchowni w wielu miejscach na świecie, a także przywódcy religijno-polityczni w Iranie, noszą czarne szaty, co według badaczy ma symbolizować żałobę po śmierci drogich dla szyizmu imamów Alego, Hasana i Husejna. Kolorem czarnym chętnie posługują się także grupy sufickie. Niektórzy członkowie bractw sufich noszą białe suknie (symbol czystości duszy i oddania Bogu) nakryte czarnymi szatami, które mają oznaczać trud ziemskiego życia rozdzielającego sufich od zjednoczenia się z Bogiem.

Kolor czarny również znajdziemy na zdecydowanej większości flag państw arabskich i jest on uznawany za jeden z kolorów pan-arabskich. Współcześnie może on oznaczać także skromność i jest noszony np. przez kobiety w konserwatywnych społecznościach.

Co w islamie oznacza kolor biały?

Podobnie jak w wielu innych kulturach, dla muzułmanów kolor biały symbolizuje czystość i skromność. Źródła wiary muzułmańskiej wspominają o tym, że ze względu na swoje znaczenie, był to również kolor ukochany przez proroka Muhammada.

Białą, czystą odzież wierni muzułmanie zakładają na czas pielgrzymki do Mekki. Ponadto, biały powinien być całun, w który w tradycji muzułmańskiej przed pochówkiem owija się ciało zmarłego. Podobnie jak w przypadku zielonego, kolor biały jest kojarzony z rodziną proroka. Stąd w tradycji szyickiej duchowni noszą białe turbany. Kolor biały znajduje się także na niemal wszystkich flagach krajów arabskich.

Czy czarny jest w islamie kolorem żałoby?

Jak wspomniałam wcześniej, w islamie pogrzeb i śmierć są często kojarzone z kolorem białym, który jest kolorem całunu pogrzebowego. Jednak jeśli chodzi o kolor, który powinno się założyć uczestnicząc w pogrzebie czy przeżywając żałobę, religia muzułmańska nie daje konkretnych wskazówek.

Jak wskazują badacze islamu, wśród wyznawców religii proroka nie ma nakazu noszenia czarnych strojów w trakcie pogrzebów czy w okresie żałoby. Jedyne, co na ten temat pojawia się w źródłach, to wskazanie, aby w żałobie nie nosić kolorów, które zakłócałyby ducha tego okresu. Czarny jest w tym kontekście popularny, ale nie jest obowiązkowy.

Jaki kolor nosi muzułmańska panna młoda?

Wspomnieliśmy o tym, że w islamie biały powinien być całun pogrzebowy. Czy wobec tego muzułmanki nie zakładają bieli z okazji zaręczyn czy ślubu?

Ze względu na swoją symbolikę czystości i skromności kolor biały jest jak najbardziej odpowiedni dla muzułmańskiej panny młodej. Przyczyniła się do tego nie tyle tradycja, ale zjawisko przenikania kultur – na skutek popularyzacji europejskich i amerykańskich kodów kulturowych, biała suknia ślubna przekroczyła granice i jest popularna nie tylko wśród muzułmanek, ale wśród wyznawczyń większości religii na świecie.

Nie jest to jednak jedyny kolor kojarzony ze ślubem. Wśród społeczności muzułmańskich poza Bliskim Wschodem, np. w Indiach, popularnym kolorem ślubnym jest kolor czerwony, który symbolizuje pomyślność i bogactwo.

Czy są kolory zakazane w islamie?

Nie ma kolorów, których noszenia czy używania islam by zakazywał. Jednak ze względu na tradycję, która mówi o tym, że prorok nie przepadał za tkaninami barwionymi szafranem, w meczetach często unika się używania koloru żółtego czy też szafranowego (nie mylmy go ze złotym, to inna sprawa). Z racji tego, że szafran używany do barwienia tkanin był niezwykle kosztowny, Muhammad, któremu przypisuje się skromność, miał stronić od odzieży i innych przedmiotów w tym kolorze.

Zresztą kolory żółty i czerwony tradycyjnie nie cieszyły się popularnością wśród muzułmanów. Badacze twierdzą, że były to kolory, których używano do ozdabiania przedmuzułmańskich, pogańskich świątyń i totemów, stąd późniejsza niechęć do nich w młodej gminie muzułmańskiej.

Wydaje się jednak, że od tamtej pory kolor czerwony przynajmniej częściowo zmienił swoją symbolikę. Dzisiaj, zamiast z kultami pogańskimi, czerwony jest kojarzony z barwami Turcji osmańskiej i osmańskich dynastii. Jest to także kolor pan-arabski obecny na flagach większości państw w regionie.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s