Informacje

Saudyjki zaczną podróżować bez opiekuna. Czy to oznacza eksodus kobiet z kraju?

Fot. Frederic J. Brown/ AFP/ Getty.
Władze Arabii Saudyjskiej wydały dekret zezwalający kobietom na samodzielne ubieganie się o paszporty i opuszczanie kraju bez zgody męskiego opiekuna. Czy to oznacza eksodus kobiet z kraju?

Król Arabii Saudyjskiej Salman Abd al-Aziz as-Saud wydał dekret, w którym oznajmił, że kobiety, które ukończyły 21 lat, nie będą dłużej zobowiązane do uzyskania zgody męskiego opiekuna, aby otrzymać paszport lub wyjechać poza granice kraju. W związku ze zmianą przepisów w królestwie Saudyjki mają również uzyskać prawo do korzystania z usług urzędów państwowych bez zgody mężczyzny z rodziny, o ile nie przewiduje tego “podstawa prawna zgodna z postanowieniami prawa muzułmańskiego”. Dekret królewski został ogłoszony 1 sierpnia, a jego wejście w życie spodziewane jest pod koniec miesiąca.

Do tej pory saudyjskie władze uzasadniały istnienie prawa o obowiązkowym męskim opiekunie kobiety, który sprawuje nad nią opiekę w kwestiach prawnych i społecznych, zapisami tradycji muzułmańskiej – sunny. W najbardziej rozpowszechnionych zbiorach sunny można znaleźć informację o tym, że Muhammad, prorok islamu, nakazał kobietom podróżowanie wyłącznie w towarzystwie męskiego opiekuna – męża, brata lub ojca zwanego w języku arabskim mahramem. Na podstawie tych zapisów z tradycji muzułmańskiej w Arabii Saudyjskiej stworzono nie tylko daleko posunięty system kontroli mobilności kobiet, ale także rozpowszechniono aplikację Absher, której celem jest śledzenie podległych sobie kobiet za pośrednictwem smartfona.

Nie tylko podróże

Jak donoszą saudyjskie media, nowelizacja prawa w królestwie ma przynieść korzyści nie tylko kobietom, ale także ich dzieciom. Zgodnie z nowymi regulacjami zakończy się nie tylko trwająca dziesięciolecia kontrola mobilności kobiet na terenie kraju i poza jego granicami, ale także dyskryminacja Saudyjek w prawie rodzinnym.

Pierwsza w historii kobieta została ambasadorem KSA >>> Czytaj dalej

Od końca sierpnia kobiety w KSA będą mogły samodzielnie załatwiać sprawy w urzędach państwowych i domagać się usług, które do tej pory przysługiwały tylko mężczyznom. Będą miały możliwość występowania o rejestrację małżeństw, narodzin dziecka czy rozwodu, a także wnioskowania o wydanie dokumentów członkom rodziny, co ułatwi np. rejestrację ich dzieci w szkołach czy innych placówkach publicznych. Do tej pory do rejestracji dziecka w saudyjskim urzędzie oraz do zapisu dziecka do szkoły wymagano zgody mężczyzny w rodzinie – męża lub w sytuacji jego braku ojca, wuja, dziadka czy brata.

Od końca sierpnia kobietom będzie przysługiwało także prawo do bycia opiekunami prawnymi swoich dzieci. Do tej pory brak podobnego zapisu saudyjskim ustawodawstwie skutkował tym, że w przypadku rozwodu kobiecie automatycznie odbierano prawo do opieki nad dziećmi. Wyjątek stanowiły tylko niemowlęta, które dopiero po osiągnięciu odpowiedniego wieku przechodziły pod opiekę ojca (w przypadku jego śmierci, pod opiekę innego mężczyzny z rodziny ojca).

Saudyjki uciekają z kraju. Proszą świat o pomoc >>> Czytaj dalej

Niestety nowy dekret saudyjskich władz nie zmieni kilku kwestii bardzo istotnych dla życia społecznego w kraju. Kobiety wciąż będą potrzebowały zgody swojego mahrama – męskiego opiekuna – na opuszczenie więzienia, wyprowadzenie się poza ośrodek dla ofiar przemocy domowej, a przede wszystkim na to, aby wyjść za mąż. Ponadto w dalszym ciągu kobiety nie otrzymają możliwości przekazywania saudyjskiego obywatelstwa swoim dzieciom. Jeśli obywatelstwo saudyjskie będzie posiadać wyłącznie matka nowonarodzonego dziecka, niemowlę wciąż nie będzie mieć prawa otrzymania saudyjskiego paszportu. Jeśli ojciec dziecka będzie nieznany lub Saudyjczyk nie uzna potomstwa, dziecko z takiego związku może stać się osobą bezpaństwową.

Chodzi o prawa kobiet czy o interesy?

Komentatorzy saudyjskiej polityki mówią, że do zmiany prawa o mobilności kobiet w KSA mogło przyczynić się kilka czynników. Wśród nich należy wymienić długoletnie działania lokalnych organizacji feministycznych oraz aktywistek i aktywistów na rzecz praw kobiet, z których część wciąż pozostaje w saudyjskich więzieniach. Wspomina się także, że należy docenić rolę, jaką w przemianach społecznych w kraju odegrały naciski organizacji międzynarodowych i sojuszniczego dla Arabii Saudyjskiej rządu Stanów Zjednoczonych.

Ważne dla podjęcia tej decyzji przez władze kraju wydają się także być nagłaśniane przez międzynarodowe media przypadki ucieczek saudyjskich kobiet poza granice kraju w celu uzyskania ochrony przed przemocą ze strony członków swoich rodzin. Specjaliści dodają jednak, że źródeł zmiany prawa należy szukać przede wszystkim w kryzysie ekonomicznym, który od kilku lat przechodzi saudyjskie królestwo.

„Mam nadzieję, że ta reforma przyniesie realne zmiany w życiu Saudyjek. Jednak jestem bardzo sceptyczna, jeśli chodzi o wprowadzane w ostatnich latach zmiany w saudyjskim prawodawstwie. Szczególnie zmiany dotyczące spraw społecznych” – powiedziała w komentarzu dla Islamisty dr Karolina Rak, arabistka i specjalistka do spraw feminizmu z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Feminizm muzułmański? Wywiad z dr Karoliną Rak >>> Czytaj dalej

„Zmiany wprowadzane przez władze są związane z utrzymaniem saudyjskich interesów międzynarodowych i planem dywersyfikacji ekonomicznej kraju, który jest całkowicie uzależniony od wyczerpujących się złóż ropy naftowej. Plan ożywienia ekonomicznego Arabii Saudyjskiej i ocieplania wizerunku państwa na arenie międzynarodowej nazwany Vision 2030 jest stopniowo wprowadzany w życie od 2016 roku. Więc można przypuszczać, że prawa kobiet stanowią jeden z elementów szerszej wizji związanej z saudyjskimi interesami” – dodała badaczka z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W ramach realizacji saudyjskiej polityki lansowanej od 2016 roku przez księcia Muhammada Ibn Salmana, w Arabii Saudyjskiej przeprowadzono już kilka podobnych zmian. Można do nich zaliczyć między innymi przyznanie kobietom prawa do prowadzenia samochodów czy przepis zezwalający na wpuszczanie kobiet w roli kibiców na stadiony sportowe.

“Zgodnie z planem Vision 2030 zmiany w prawie dotyczącym męskiego opiekuna z arabskiego zwanego mahramem obiecywano już od jakiegoś czasu. Co dobrego mogę powiedzieć to to, że przynajmniej zmiana została wprowadzona szybko, a rządzący wywiązali się ze słowa danego saudyjskim kobietom” – mówiła dr Karolina Rak.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s