Let's Talk Islam

Ile muzułmanin musi oddać biedym? Jałmużna w islamie

Homeless by a Wall
Fot. Garry Knight via flickr.com.
Dlaczego muzułmanie muszą przekazywać jałmużnę ubogim? Ile dokładnie oddają? Do czego służy kalkulator zakatowy? Czy wiadomo jak wielu muzułmanów spełnia obowiązek wspierania ubogich? Dlaczego jałmużna jest ważna akurat teraz, w ramadanie?

Jałmużna w islamie ma przypominać muzułmanom o tym, że każdy majątek pochodzi od Boga i ostatecznie to Bóg rozporządza tym, co w zaufaniu przekazał człowiekowi. Rytuał dawania jałmużny pochodzi bezpośrednio z Koranu. W wersecie 19 sury 51 pojawia się stwierdzenie, że nędzarz i żebrak mają udział w majątku tych, którzy mają się lepiej. Fragment ten sugeruje, że jałmużna nie jest to dobrowolną ofiarą darczyńcy, ale prawem należnym ubogiemu.

Z wersu 219 sury 2 Koranu można się dowiedzieć, że po pierwsze jałmużnę musi oddawać każdy wierzący, a po drugie – jałmużnę oddaje się z nadwyżki swojego majątku. Dawanie jałmużny nie ma prowadzić do pozbawienia darczyńcy podstawowych środków do życia. Ma sprawić, że część majątku, która pozostaje muzułmaninowi po zapewnieniu sobie utrzymania, zostanie dobrze wykorzystana.

Zachętę do oddawania jałmużny można odnaleźć także w tradycji muzułmańskiej. Fragmenty sunny mówią m.in. o tym, że jałmużna względem ubogich ma moc oczyszczającą i może przyczynić się do odpuszczenia grzechów (at-Tirmidhi, hadis 614). Dlatego muzułmanie często porównują dawanie jałmużny do przycinania drzewa lub krzewu. Oddanie części majątku – jak przycięcie rozrośniętej gałęzi – ma przyczyniać się do oczyszczenia rośliny, a także dawać przestrzeń do tego, żeby się rozwijała jak robią to młode gałęzie po odcięciu starych.

Do kogo trafia jałmużna muzułmanów?

Koran we fragmencie 9: 60 wymienia grupy osób, na rzecz których powinna zostać przekazana jałmużna. Należą do nich przede wszystkim ubodzy oraz osoby, które się nimi zajmują. Jałmużna ma chronić ubogich przed poniżeniem wynikającym z biedy oraz uwalniać majętnych od przywiązania do pieniędzy. W islamie szczególnie podkreśla się istotę wsparcia sierot i wdów, które to zalecenie prawdopodobnie pojawiło się w religii jako odniesienie do życia proroka Muhammada. Źródła mówią o tym, że matka proroka wcześnie została wdową, a kilka lat później zmarła, całkiem osieracając syna.

1024px-The_Homeless,_Paris
Fot. Alex Proimos (Flickr: The Homeless, Paris) [CC BY 2.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/2.0)%5D, via Wikimedia Commons.

Ponadto, jak mówi Koran, jałmużnę można przekazać także na wykup niewolników, spłatę osób zadłużonych, działania mające na celu prowadzenie ludzi do islamu oraz na rzecz podróżujących znajdujących się w trudnym położeniu (np. osoby, które okradziono w podróży). Co ciekawe, od początku istnienia islamu z jałmużny mogli korzystać także mieszkający między muzułmanami chrześcijanie i żydzi. Dziś wiele wspólnot muzułmańskich przekazuje wsparcie dla ubogich bez względu na ich religię.

 Co to jest zakāt?

Teoria wydaje się dość prosta – muzułmanin ma wpierać potrzebujących. W praktyce jednak na określenie jałmużny funkcjonują dwa arabskie słowa, które oznaczają różne rodzaje dzielenia się majątkiem: zakāt i sadaqa.

Zakāt oznacza jałmużnę obowiązkową. W przeciwieństwie do tego, jak zazwyczaj wyobrażamy sobie danie jałmużny czy ofiary w religijnym kontekście, zakāt nie przypomina wolontariatu czy wrzucenia pieniążka na składkę. Jest filarem islamu, jednym z pięciu podstawowych rytuałów, a nie przekazaniem dobrowolnego datku na biednych.

Zakāt jest obowiązkiem, który każdy muzułmanin musi wypełnić. W niektórych krajach, jak w Malezji czy Pakistanie, zbieraniem zakātu zajmują się organy państwowe. Podobnie rzecz miała się w gminie muzułmańskiej w średniowieczu, gdzie z czasem zakāt stał się odpowiednikiem państwowego podatku dla muzułmanów (innowierców w ramach podatku pogłównego obowiązywało płacenie dżizji, a obowiązujący niemuzułmanów podatek od ziemi nazywano haradż). Obecnie obowiązkową jałmużnę najczęściej oddaje się instytucji charytatywnej lub meczetowi.

Ile pieniędzy oddają muzułmanie?

Zakāt powinien stanowić nie mniej niż 2,5% wartości całego majątku muzułmanina. Tak, nie tylko rocznego dochodu, ale wartości całego posiadanego majątku. Jak to policzyć? W obliczaniu tego, które dobra liczą się do wartości majątku, a co należy od niego odliczyć mogą pomóc internetowe kalkulatory zakatowe.

Po wpisaniu wartości poszczególnych części majątku w kalkulator (posiadanej gotówki, oszczędności na kontach bankowych, akcji, wartości rynkowej towarów rolnych i zwierząt) i odliczeniu zobowiązań (kosztów utrzymania siebie i rodziny, pensji pracowników do opłacenia, długów, itp.) otrzymujemy wartość, od której należy przekazać 2,5-procentową jałmużnę. Zatem obowiązkowa jałmużna jest uzależnioną od dochodu, indywidualną kwotą lub darem w formie towarów o tej samej wartości. Współcześnie najczęściej oddaje się jałmużnę w formie pieniężnej.

Ciekawym wskaźnikiem przy obliczeniu wysokości zakātu jest nisab, czyli wartość majątku, powyżej której ma się obowiązek przekazania jałmużny. Jeśli twój majątek jest wart mniej niż aktualny nisab znaczy, że prawdopodobnie nie masz zbyt wysokich dochodów i w danym roku jesteś zwolniony z obowiązku oddawania jałmużny. Nisab szacuje się osobno dla każdego kraju i ma on związek z aktualnymi cenami złota i srebra (z tego, co zrozumiałam ze strony e-nisab.com, dla Polski to na dzień dzisiejszy nisab to około 14 tys. zł). Poza tym panuje generalne zasada, że osoby zubożałe, dla których zakāt byłby ciężarem, są wyłączone z obowiązku jałmużny.

Zrzut ekranu 2018-05-18 o 13.44.13
Procent muzułmanów uczestniczących w dawaniu zakatu, obowiązkowej jałmużny na rzecz ubogich. Niestety w statystyce uwzględniono zaledwie kilka krajów europejskich. Źr. PEW Research Center, http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-2-religious-commitment/.
Jałmużna w ramadanie i sadaqa

Nieco inną formą jałmużny jest jałmużna ramadanowa, czyli zakāt al-fitr. Ona również jest obowiązkiem każdego muzułmanina, ale przypadającym na okres świętego miesiąca postu, ramadanu. Powinna zostać przekazana przed końcem tego miesiąca, czyli przed kończącym ramadan świętem Aid al-fitr. Islam zachęca do dzielenia się majątkiem z ubogimi właśnie w tym czasie po to, aby każdy muzułmanin miał możliwość godnego obchodzenia największego muzułmańskiego święta w ciągu roku: zakończenia ramadanu.

Zakāt al-fitr nie jest tak ściśle zależny od posiadanego majątku, ale jest nałożony na konkretne osoby. Poszczególne wspólnoty muzułmańskie różnie podchodzą do kwoty, jaką należy przekazać w tym czasie. W Polsce, w zależności od indywidualnych możliwości doradza się przekazanie od 6 do 40 złotych.

Ostatnim rodzajem jałmużny jest sadaqa. To dopiero sadaqa jest darem dobrowolnym, który każdy może przekazać według uznania, w dowolnym czasie i w wysokości jaką sam ustali.

Reklamy

Jedna myśl na temat “Ile muzułmanin musi oddać biedym? Jałmużna w islamie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s