Let's Talk Islam

Czy muzułmanin może zjeść Big Maca, czyli czym jest żywność halal?

 

kid-635811_960_720Podczas ubiegłorocznych Świąt Bożego Narodzenia w naszym domu gościliśmy dwie muzułmanki. Było super. Dziewczyny były ciekawe zwyczajów, ubierały choinkę, poszły na pasterkę (poczytajcie o tym tutaj). I chociaż święta przebiegły nam w naprawdę miłej atmosferze, przy podawaniu każdego kolejnego posiłku ze strony rodziców padało niezręczne pytanie: czy one mogą to jeść? 

Przepisy pokarmowe w islamie to temat bardzo obszerny i pełen ciekawostek. Gdybym chciała opisać go w całości, ten wpis nie miałby końca. Dlatego zaczniemy od nakreślenia kilku generalnych zasad.

Skąd zakazy?

Na początek warto zaznaczyć, że przepisy pokarmowe w islamie (tak jak i w każdej religii) ustanowiono przede wszystkim po to, aby ustrzec wiernych przed jakimś duchowym niebezpieczeństwem powiązanym z ich spożywaniem. Zatem oryginalnie te zakazy nie były tylko niejedzeniem dla niejedzenia, ale każdy przepis posiadał swoje historyczne uzasadnienie. I choć dzisiaj niektóre uzasadnienia będą wydawały nam się odległe od rzeczywistego produktu, którego religia zakazuje jeść, związane z nimi zakazy przetrwały.

I tak jak Koran nie został objawiony od razu w całości, tak i poszczególne przepisy nie pojawiły się wszystkie na raz, ale wprowadzano je stopniowo. Część z nich pojawiła się nawet na długo po śmierci Proroka. W tej sposób doktryna się rozwijała.

Wieprzowina

W islamie istnieje cała gama postanowień dotyczących żywności, która sięga korzeniami do zasad istniejących w innych, starszych religiach bliskowschodnich. Do tych przepisów należy choćby dobrze wszystkim znany zakaz spożywania wieprzowiny. Przed muzułmanami podobnego zakazu przestrzegali żydzi i Fenicjanie.

Jak potwierdza Koran, zakaz spożywania wieprzowiny prawdopodobnie wynikał z faktu, że było to mięso ofiarne, a więc wiązało się ze ściśle zabronionym oddawaniem czci bożkom. Żywność ofiarna dla ściśle monoteistycznych muzułmanów jest szczególnie zakazana. Mówi o tym fragment: „On zakazał wam jedynie padliny, krwi i mięsa świni, i tego, co jest składane w ofierze w imię kogoś innego niż Bóg” (Koran 2: 173).

kids-237934_960_720

Alkohol

Inna grupa przepisów pokarmowych powstawała na zasadzie zbliżonej do prawa precedensu. Kiedy w młodej gminie muzułmańskiej pojawiał się konkretny problem związany z żywnością, jego rozwiązanie zaproponowane przez objawienie lub przykład życia proroka Muhammada wchodziło w życie jako zasada ogólna. Pierwotne postanowienia z czasem ewoluowały i rozszerzano je na inne, podobne produkty spożywcze, powoli tworząc w ten sposób listę produktów zakazanych.

Tak sprawa się miała choćby z zakazem picia wina daktylowego, który chronologicznie jest najstarszym przepisem pokarmowym w Koranie – datuje się go na okres bitwy pod Badr (15 marca 624). Ten zakaz odnoszący się pierwotnie tylko do wina produkowanego tradycyjnie przez beduinów, miał za zadanie przede wszystkim postawić granicę między islamem, a tradycjami przedmuzułmańskimi. Badacze uznają, że zakaz był wycelowany w koczowniczy styl życia i beduińskie tradycje odurzania się oraz hazardu, które ciężko było wykorzenić w pierwszej społeczności muzułmanów.

I choć początkowo picie wina było zakazane tylko częściowo jako sprzeciw wobec tradycji beduińskich (2: 219), z czasem Koran odnosi się do jego spożywania coraz bardziej kategorycznie (5:90-91) w myśl zasady, że tak poważną zmianę kulturową należy wprowadzać stopniowo, ale konsekwentnie. Kilka wieków później na podstawie tych bardziej surowych fragmentów Koranu twórcy prawa uznali, że należy usankcjonować pełen zakaz picia wina, a także rozszerzyli przepis na wszystkie napoje odurzające. Dla fanów wina jest jednak szansa. Jak mówi Koran, bogobojnych muzułmanów po śmierci czeka miła niespodzianka – w raju mają płynąć dla nich „rzeki pełne wina – smakowitego dla pijących” (Koran 47, 15).

Z zakazem spożywania wina związany jest także przeciwwskazanie dla korzystania z innych używek, choć niektóre z nich, jak np. tytoń, są traktowane nieco bardziej pobłażliwie. Historia pokazuje także, że mimo usilnych prób ze strony władców tureckich, nie udało się na stałe wprowadzić zakazu picia kawy (na szczęście!).

Przepisy szczegółowe

Czy to wszystko? Oprócz tych dwóch generalnych zasad – zakazu spożywania wieprzowiny i alkoholu – w islamie występuje także cała lista przepisów szczegółowych. Na ich czele pojawia się zakaz spożywania padliny i krwi, który znowu łączony jest z kultem bałwochwalczym. Dalej sprawa się nieco komplikuje. W Koranie znajdujemy taki fragment: „Niedozwolone dla was (jako pożywienie) jest: (…) zwierzę uduszone lub zabite od gwałtownego uderzenia, i zwierzę, które zginęło z powodu upadku oraz zwierzę zabite w wyniku pobodzenia, i pożerane przez dziką zwierzynę – za wyjątkiem tego, co czynicie dozwolonym (ubijając właściwie, kiedy jeszcze żyło)” (Koran 5: 3).

Ten fragment szczegółowo pokazuje, jakie mięso spełnia wymogi halal, czyli dozwolonego do spożycia według islamu. Właśnie z powodu powyższej listy przepisów i aby mieć pewność, że mięso jest oczyszczone z krwi, stosuje się w islamie ubój rytualny przez wykrwawienie. Podobnie jak mięso, także inne produkty spożywcze, aby spełniać wymogi halal nie mogą mieć kontaktu z krwią czy padliną.

 

To co z Big Makiem?

Jak więc sprawa ma się z tytułowym Big Makiem? Muzułmanin może mieć problem ze zjedzeniem w popularnym fast foodzie, ponieważ nie ma pewności w jaki sposób dana kanapka została przygotowana, nawet jeśli nie ma w niej wieprzowiny. Kiedy jednak zajdzie się na Big Maca na Bliskim Wschodzie, można się przekonać, że w zasięgu ręki są także wołowe burgery halal, których producenci gwarantują, że zostały przygotowane zgodnie z wymogami religijnymi. Nie ma zatem obaw moralnych, pozostaje tylko obawa przed nadmierną ilością kalorii.

Co ciekawe, w krajach arabskich tradycyjnie nie spożywa się także koniny. Dla Araba to właśnie koń, a nie pies był najlepszym przyjacielem człowieka i jego zjadanie byłoby zwyczajnie nie na miejscu.

27833991340_d708c3b69e_o

Mój ulubiony przepis pokarmowy mówi o tym, że muzułmanin nie powinien jeść rzeczy dziwnych i obrzydliwych. Tu pojawia się całe pole do interpretacji. Dla muzułmanina z Zatoki Perskiej obrzydliwe może być to, że w Egipcie szarańczę je się jak chipsy, a dla muzułmanina z Uzbekistanu nie do pomyślenia może być spożywanie rzeczy tak obrzydliwej, jak popularne w krajach nadmorskich frutti di mare. Zatem istnieją generalne wskazówki, ale poza tym każdy wyklucza to, co dla niego jest dziwne i obrzydliwe we własnym zakresie.

Wigilia halal?

Podczas Świąt w naszym domu nie mieliśmy dla gości specjalnie kupionej żywności halal. Ale dziewczyny towarzyszyły nam także w przygotowywaniu posiłków, mogły na własne oczy się przekonać jak zostały zrobione i przemyśleć czy zjedzenie tego czy innego dania będzie obciążać im sumienie. Ostatecznie przy stole nie wybuchła żadna afera związana z przestrzeganiem przepisów pokarmowych.

Przepisy opisane powyżej to tylko wierzchołek góry lodowej całej masy informacji związanych z wymogami pokarmowymi w islamie. Wiele z nich zasługuje na osobny post. Chcecie poczytać więcej na ten temat? O tym już wkrótce. Zaglądajcie na Islamistę!

 

 

 

Reklamy

One thought on “Czy muzułmanin może zjeść Big Maca, czyli czym jest żywność halal?

  1. Mam wrażenie, że ta religia jest hamulcem dla rozwoju cywilizacji. Obraz Boga w Koranu to straszliwa redukcja Nowego Testamentu. Chrystus uznał wszystkie potrawy za „czyste”. Poza tym, zastanawiam się kiedy będziemy mieli w Europie dość tej inwazji kulturowej. Kuchnia to element kultury, wprowadzana stopniowo do szkół np. we Francji wypycha rodzime zwyczaje. Nie mam wątpliwości, że trzeba szanować obce tradycje, ową inność. Ale trzeba też docenić to, że w chrześcijaństwie „ku wolności wyswobodził nas Chrystus” (Ga 5,1). I na tym przekonaniu zbudowana jest nasza cywilizacja. Oby przetrwała…

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s